ForumSağlık2023

Aydınlatma ve Onam

Sağlıkçılar

Bir tıbbi müdahaleyi hukuka uygun kılan üç unsur vardır:

                Hukuki olarak yetkili bir kişinin müdahaleyi yapması

                Müdahalenin bilimsel standartlara uygun olması

                Hastanın aydınlatılması, onamının alınması,

Bu durum eylemi suç olmaktan çıkarır. Bu koşullar sağlandığında hastanın kesilmesi, yaralanması (ameliyat), mahrem yerlerine dokunulması (vajinal, rektal muayene) suç kabul edilmez.

Hekimlik meslek etik kuralları da bunu benimser ve zorunlu kabul eder. Buradan dikkat çekmek istedim nokta sadece onamın yeterli olmadığı, hekimin uygulayacağı müdahale konusunda bir de aydınlatma yükümlülüğünün bulunmasıdır. Hekimlik Meslek Etik Kuralı madde 26 aydınlatmanın ne içerikte olması gerektiğini belirlemiştir. “ Aydınlatılmış onam, iyi hekimlik uygulaması önkoşullarından biridir ve tıp etiğinin temel ilkelerinden olan özerklik ilkesine dayanmaktadır.”  (AYDINLATILMIŞ ONAM KILAVUZU (ttb.org.tr),  https://www.ttb.org.tr/mevzuat/index.php?option=com_content&view=article&id=983:onam&catid=26:etik )

Onam farklı şekillerde olabilir:

                Zımni: Hastanın randevu alması, hekime gelmesi, muayene masasına çıkması, giysilerini çıkarması muayene konusunda zımnen rıza verdiğini gösterir.

                Sözlü: Hastanın sözleriyle müdahaleyi kabul ettiğini ifade etmesidir.(Kan alınması, serum takılması, rektal tuşe yapılması)

                Yazılı: Hastanın rızasını yazılı olarak belirtmesidir. Yasalarımız sadece büyük cerrahi girişimlerde yazılı onamı zorunlu kılsa da (1219 sayılı yasa, madde 70) günümüzde komplikasyon riski barındıran tüm girişimlerde aydınlatma ve rızanın yazılı olarak  alınması nerdeyse kural olmuştur.

Anlaşmazlıklarda hekim aydınlatmanın yapıldığını ve rızanın alındığını kanıtlaması beklenir. Bu nedenle ne yazık ki süreç uygulamada bir form imzalatma (çoğu zaman hekim dışı bir personel tarafından)  ritüeline dönüşmüştür.

Elbette burada iyi hekimlik uygulamasının vazgeçilmezi olan aydınlatılmış onamın gerekliliğini tartışmak yerine, hekimlerin iş yükünü azaltan, hastaya aydınlatmayı yapmak için gerekli süreyi sağlayan sağlık sistemlerinin  talep edilmesi gerekir. 

https://www.ttb.org.tr/mevzuat/index.php?option=com_content&view=article&id=983:onam&catid=26:etik

Yorum Ekle

Yorum yapabilmek için giriş yapmış olmanız gerekmektedir.