Sağlık hakkı Anayasal bir sorundur ve çözüm öneriniz baktığınız yeri gösterir

Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem Anayasa Değişikliği Önerisi başlıklı metin, pazartesi kamuoyuna açıklandı. Metin esas olarak hükümet sistemindeki değişiklik ile bağlantılı hükümler yanında düşünce ve ifade özgürlüğüne dair hükümlerde somut değişiklikler önermiş. Bunun dışında “ekonomik ve sosyal haklar” başlığı altındaki haklara dair maddelerdeki “ödevler” ibareleri “hürriyetler” olarak değiştirilmiş. Bu haklar arasında sadece sağlık hakkı için bir madde önerisi kaleme alınmış. Mevcut bölüm başlığı “Sağlık, çevre ve konut”, bunun yerine “Sağlık, çevre ve hayvan hakları” başlığı önerilmiş. Sosyal haklar arasında sadece sağlık (56) ile çevre ve hayvan hakları (56/A) özel olarak kaleme alınmış. 

Madde şöyle: 

Madde 56 – Herkes sağlık hakkına sahiptir. Hiç kimse temel sağlık hizmetlerinden yoksun bırakılamaz.

Devlet sağlık hakkının gerçekleşmesi için gerekli her türlü tedbiri almakla yükümlüdür.

Devlet, sağlık alanındaki görevini, kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kuruluşlardan yararlanmak suretiyle etkili bir sağlık hizmeti ağı kurarak ve onları denetleyerek yerine getirir.

Mevcut madde ise şöyle: 

MADDE 56- Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir.

Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir.

Devlet, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenler.

Devlet, bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine getirir.

Sağlık hizmetlerinin yaygın bir şekilde yerine getirilmesi için kanunla genel sağlık sigortası kurulabilir.

İki madde arasındaki farkları bulunuz, denilerek bırakılabilir bu bölüm gerçi, ama 1961 Anayasasının ilgili maddesini de görmek yararlı olabilir. 

O da şöyle: 

MADDE 49.- Devlet, herkesin beden ve ruh sağlığı içinde yaşıyabilmesini ve tıbbî bakım görmesini sağlamakla ödevlidir.

Devlet, yoksul veya dar gelirli ailelerin sağlık şartlarına uygun konut ihtiyaçlarını karşılayıcı tedbirleri alır.

İki uluslararası söyleşmeye de bakalım. 

İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesinin 3. Maddesi “Taraflar, sağlığa duyulan ihtiyaçları ve kullanılabilir kaynakları gözönüne alarak, kendi egemenlik alanlarında, uygun nitelikteki sağlık hizmetlerinden adil bir şekilde yararlanılmasını sağlayacak uygun önlemleri alacaklardır” derken Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesine göre taraf Devletler, “herkesin mümkün olan en yüksek seviyede fiziksel ve ruhsal sağlık standartlarına sahip olma hakkını” tanımaktadır ve Sözleşme “Devletlerin bu hakkı tam olarak gerçekleştirmek amacıyla alacakları tedbirleri” açık bir biçimde sıralamaktadır. Maddenin açıklamasını içeren 14 No’lu Genel Yorum ise şu başlığı taşımaktadır: Mümkün Olan En Yüksek Seviyede Sağlık Standartlarına Sahip Olma Hakkı.