Pandeminin neresindeyiz?
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), tarafından 27 Nisan 2023’te yayımlanan COVID-19’a ilişkin haftalık durum raporunda dünya genelinde olgu ve ölüm sayılarının giderek azaldığı ancak Güney-Doğu Asya ve Doğu Akdeniz’de genel eğilimin aksine olguların ve ölümlerin artmaya devam ettiği bildirilmiştir. DSÖ’nün raporuna göre 23 Nisan 2023 itibariyle küresel düzeyde 764 milyon olgu ve 6.9 milyon ölüm saptanmıştır. Bu sayıların sadece resmi olarak bildirilen olgular ve ölümler olduğuna dikkat çekilerek ayrıca test sayılarındaki belirgin düşüşün de dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. ABD yönetimi, 11 Mayıs 2023 itibariyle COVID-19’un “halk sağlığı acili” olduğuna ilişkin deklerasyonun sonlanacağını bildirmiştir. DSÖ, 2023 yılının Ocak ayının sonu da yaptığı açıklamada COVID-19 için “halk sağlığı acil durumu”nun 2023 yılında bitebileceğini ancak pandeminin henüz sonlanmadığını belirtmiştir.
DSÖ, ilk olarak 2023 yılının Ocak ayında Hindistan’da saptanan XBB.1.16 varyantını 30’dan fazla ülkede saptanması ve giderek yaygınlaşması nedeniyle “ilgi çekici varyant” (Variant of Interest-VOI) olarak tanımlamıştır. Ayrıca bu varyant -resmi bir isimlendirme olmamakla birlikte- “Arcturus” olarak tanımlanmaktadır. Arcturus, Çoban takımyıldızı'nın (Boötes Takımyıldızı) alfa yıldızı olup, Sirius ve Canopus’tan sonra gökyüzünün üçüncü parlak yıldızıdır. Arcturus, daha önce Kraken olarak adlandırılan XBB.1.5 varyantından daha bulaştırıcı olmasının yanısıra bağışıklık sisteminden “kaçtığına” (immune escape) ilişkin bulgular da saptandığından çok kişiyi etkileme olasılığı yüksek olan bir Omikron alt varyantıdır. Hastalık şiddetinin arttığına ilişkin olarak veri -henüz-saptanmamıştır.
Türkiye’de durum nedir diye sorulursa; Kasım 2022 ve Mart 2023 arasında yaklaşık 4 ay boyunca COVID-19’a ilişkin hiçbir veri yayımlamayan Sağlık Bakanlığı, yakın zamanda verileri aylık olarak yayımlamaya başladığını söyleyebiliriz.
COVID-19’un topluma olan “yükü”nü daha iyi anlamamızı sağlayabilecek ölüm verilerine ilişkin belirsizlik/bilinmezlik durumu ise TÜİK’in açıkladığı veriler sonrası artarak devam ediyor…