Muvazaalı İş İlişkisi Örnekleri

Önceki PAY’da özel hastanelerde muvazaalı şekilde alt işveren olmaya itilen hekimlerin durumundan söz ettik. İşverenler özellikle ücretleri düşürmek, çalışma koşullarını geriye götürmek, işverene yüklenen sosyal güvenlik, vergi gibi yükümlülüklerden kaçınmak, sendika ve toplu pazarlık haklarını engellemek vb. nedenlerle (Süzek, 2009) muvazaalı alt işveren ilişkisini tercih etmektedir. Bu nedenle İş Yasası ve Yönetmelik hangi durumların muvazaalı olduğunu düzenlemiştir. Diğer yandan bir ilişkide muvazaa olup olmadığını yargıç da re’sen (talebe gerek kalmaksızın) araştırabilir.

Muvazaayı önlemeye yönelik hükümler şu şekilde sıralanabilir ve elbette bunları genişletmek mümkündür:

-Asıl işverenden devralınan işçilerin hakları alt işverenlik uygulaması ile kısıtlanamaz. Yani asıl işveren kendi işçilerini alt işveren işçisi olarak gösteremez.

-Asıl işveren daha önce kendi işyerinde çalışan işçilerle alt işverenlik ilişkisi kuramaz. Örneğimizde daha önce kendisi ile iş sözleşmesi olan bir hekime bir şirket kurdurarak alt işverenlik ilişkisi kurulması muvazaalıdır.

- Asıl iş bölünerek, parçalara ayrılarak alt işverene verilemez. Hekimlik hizmetleri asıl işin bir bölümü olduğundan bu işlerin alt işverene devredilmesi uzmanlık gerektiren bir durum ve teknolojik gerekçeler yoksa muvazaalıdır. 

-Kurulan ilişkinin genel olarak muvazaalı bir işleme dayanması. Örneğin; asıl işveren yönetim hakkını kullanmaya devam ediyor, çalışma koşullarını belirliyor, iş sözleşmesine dayanan borçları yerine getiriyor, işçilerin işe alınmasına ve çıkarılmasına karar veriyor, işi denetliyor ve gerekirse disiplin cezası uyguluyorsa bunlar muvazaa için gösterge kabul edilmektedir. Yani işin denetimini devretmiyorsa bu durumda muvazaa var demektir.

-İşçiler değişen alt işverenlerin yanında çalışmaya devam ediyorsa.

Yasa ve yönetmelikteki alt işverenlik ve muvazaaya yönelik düzenlemeler özel hastanelerin hekimlerle yaptıkları şirket anlaşmalarının muvazaalı olduğunu düşündürmektedir.