Moderasyondan mektup

14 Mayıs seçimlerinin üzerinden 2 ay geçti. Değerlendirmek için kısa bir süre olarak düşünülebilir ancak hayat bizim değerlendirme yapmamız için durup beklemiyor, devam ediyor ve yeni ya da yeniden önümüze çıkan gündemleriyle bizi meşgul ediyor.

Forum Sağlık 2023 pandeminin içerisinde Cumhuriyet’in yüzüncü yılının arifesinde fikir olarak filizlendi ve kamuoyuna açık bir şekilde Aralık 2021 ortasından bu yana “var”. Deyim yerindeyse sağlığın tek, daha temkinli olarak söylersek çok konuşulduğu (yaygınlık anlamında) bir vasatta fikir mayalandı. Üzerinden iki yıl geçti.

Tahmin edildiği gibi sağlığın hemen hiç gündem olmadığı bir 2023 seçim süreci idrak ettik! Seçim öncesi sonuçlara göre sağlığın gündem olmasında farklılıklar olabileceği söylenebilse de artık bugün tabloyu biliyoruz.

Ana sorusu “Cumhuriyet’in yeni yüzyılında nasıl bir sağlık sistemi?” olan bir Forum’un bir iki saptamada (yeniden?!) hem fikir olması/teyit etmesi ve “bundan sonrasını…” konuşmasında yarar var. Saptamalar neler olabilir?

-Türkiye Freedom House’un siyasal rejimler kategorizasyonuna göre “özgür değil/rekabetçi otoriter” bir rejim ve bu rejim son seçimlerle de artık iyice oturma seyrine girmiş durumda (bu tür rejimlerde kural olarak adil bir seçim yapılması söz konusu olmadığı gibi adil olmayan seçimlerle “irade” değişikliği de pek olası değil)

-2002’nin devamı bir siyasal irade ile sağlıkta piyasacı sistem ve tercihler devam edecek.

Bu iki saptamada hemfikirsek, Cumhuriyet’in yeni yüzyılında sağlığa -en azından öngörülebilir bir zaman diliminde- yön verecek adımlar piyasacı tercihle uyumlu olacaktır. 

Kuşkusuz hayat doğrusal akış izleyecek diye bir kural yok. Ancak otoriter bir rejimin -Türkiye versiyonunun- yerleşme aşamasında bütün kurumları (kurumlara siyasal muhalefetin/toplumsal muhalefetin de dahil olduğunu atlamayalım) kalıcı olarak, yeniden ve yeniden kendi ihtiyaçları üzerinden tasarlayıp çizmesi beklenir. 

Moderasyon mektubunun bu durumu veri alarak sağlığın gündem olmaktan düşeceği endişesi taşıdığını anlıyorum. Endişeyi anlamakla birlikte Forum'un var olma dinamiklerinin seçimle değil ana sorusunun yerinde olup olmamakla sınanacağını düşünüyorum. Dolayısıyla farklı iddia ve tasarımı olanların kendi gündemlerini doğru sorular ışığında belirleyip yaratıcı ve özenli bir işçilikle ısrar göstermeleri gerekiyor. Mayıs seçimleri öncesi oluşan beklenti ve düşünce kalıplarıyla yürünecek yolun ise sonuna gelinmiş bulunuyor.

Önerim Forum’un bir süre için -elbette sağlıkla iç içe- bu durumu idrak etmeyi kolaylaştıracak sorulara öncelik vermesi. Bugünü “toparlayan”, yarına “müdahale” imkanı/zemini sunan kurucu fikirler “yeni keşifleri” adres göstermek zorunda değil. Değil ama var olanın kıymetini ve pervaneyi uygun yere takmayı bilmeyi, kendini yenilemeyi, konumuz sağlık olduğu için bu alanda derinleşerek sadeleşmeyi de önemsemeli.