Maymun Çiçeği Hastalığı da nereden çıktı?
Birleşik Krallık’ta 7 Mayıs 2022’de bildirilen ilk olgunun ardından ABD’den, Avrupa’dan bildirilen Maymun Çiçeği olguları “Yeni bir salgın mı başlıyor?” endişesi uyandırdı.
Maymun Çiçeği Hastalığı, yeni bir hastalık değildir; ilk olgu 1970 yılında Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde görülmüştür. Orta ve Batı Afrika’daki tropikal yağmur ormanlarının bulunduğu 11 ülkede (Nijerya, Kamerun, Sierra Leone..vb) görülen bu hastalığın sıklığı tam olarak bilinememektedir. Şimdiye kadar Afrika dışındaki görülen olguların tamamının Afrika ile bağlantılı olduğu bilinmektedir. Örneğin Afrika dışında ilk kez 2003 yılında ABD’de görülen ve farklı eyaletlerde 70’den fazla kişiyi etkileyen Maymun Çiçeği Hastalığı salgınının, Gana’dan ABD’ye getirilen hayvanlardan kaynaklandığı bilinmektedir. Bu salgının “Afrika devi keseli sıçan” olarak da bilinen “Gambiya keseli sıçanlarının” (Gambian pouched rats), evcil hayvan dükkanlarında (pet shop) “çayır köpekleri” (prairie dog), ile birlikte tutulması sonrasında müşterilere satılan çayır köpeklerinin sahiplerini enfekte etmesi sonucu gelişmiştir. Daha sonra 2018, 2019, 2020 yıllarında İsrail, Birleşik Krallık ve ABD’den bildirilen az sayıdaki olgunun Nijerya bağlantılı olduğu saptanmıştır. ABD’de 2021 yılında görülen iki olgunun da yine Nijerya’dan geldiği bildirilmiştir.
Maymun Çiçeği virüsünün doğadaki rezervuarları ve doğal döngüsü tam olarak bilinmemektedir. Aslında adında “maymun” geçmekle birlikte daha çok kemirgenlerden geçen bir hastalıktır. Kemirgenlerden insanlara hayvanları etleri için kesilmesi..vb işlemler sırasında yakın temasla (kan, vücut sıvısı, solunum damlacıkları..vb) geçmektedir. İyi pişmemiş etlerin tüketilmesi sonucunda da bulaşabilmektedir. İnsandan insana geçişi az olan bu hastalık ancak yakın tensel temas (aynı yatağı kullanma..vb) ve solunum damlacıkları, vücut salgıları ile geçebilmektedir.
1980 yılında eradike edilen (yani artık dünyada görülmeyen) çiçek hastalığına benzemekle birlikte daha hafif ve daha az bulaşıcıdır. Çiçek aşısı, insanları Maymun Çiçeği hastalığından da korumuştur.
Maymun Çiçeği Hastalığı, Su çiçeği hastalığından tamamen farklıdır.
Mayıs ayından itibaren Afrika ile doğrudan bağlantısı olmayan kişilerde görülen olgulara ilişkin araştırmalar devam etmektedir. İz sürme ve kaynak belirleme araştırmaları henüz tamamlanmamıştır.
Hastalığın yol açtığı lezyonlarla doğrudan temas ve hastaların solunum, vücut sekresyonlarına temasla geçen bu hastalık için kısaca “lezyonu olanlarla yakın temas” sonucu geçtiğini söyleyebiliriz.
Maymun Çiçeği Hastalığı, Dünya Sağlık Örgütü ve diğer sağlık kuruluşlarının yakından izlediği bir hastalık olup “Tek Sağlık” yaklaşımının önemini bir kez daha hatırlatmaktadır!
