Kamusal sağlık için GSS çözüm mü? SUT artışı çare mi?
Baştan söyleyelim: SUT artışı ne vatandaşın sağlığa erişimine bir çare ne de kamu hastanelerinde döner sermayeden performans ödemesi bekleyen hekimin derdine çare.
SUT; GSS primi adıyla sağlık vergisi olarak, katılım payı ile bizzat hizmeti alırken peşin olarak , 1/4 lük kısmını da genel vergilerle oluşmuş hazineden devlet katkısı olarak aktarılan bir sağlık finansman modelinin kaynağı dağıtma aracı/yöntemi. SUT öncesi dönemde sistem dışı kalan ve yeşil kartla sağlık hizmeti alan yaklaşık 10 milyon kişinin, herkesi kapsama iddiasında olan ancak yine de sağlık hizmeti alamamak tehdidi altında olduğu bir kamu sağlık sigortası (GSS) modelinin aracı. Artan/kışkırtılan bir sağlık tüketimine finansman sağlama aracı SUT.
Toplanan bu kaynak nereye dağıtılıyor: esas olarak hastanecilik hizmeti ve ilaç/tıbbi malzemeye. Hastane hizmetlerinde Sağlık Bakanlığı hastanelerine global bütçe üzerinden, kamu üniversite hastanelerine ve özel sağlık kurumlarına SUT'taki hizmet bedelleri üzerinden. SUT bedellerinin 10 yıldır arttırılmamış olması kamu üniversite hastanelerine ve buradan hizmet alan vatandaşa darbe oldu. Malzeme temin edilemedi, hekimlere az döner veriliyor vs. Ancak benzerini özel hastaneler için söylemek pek mümkün değil: SUT'un yıllarca düşük kalması Özel'e zarar vermiş midir? Şüpheli. Çünkü ÖSK ları özel sigorta fonundan bir türlü sağlayamadığı hasta/müşteri akışını kamu sigorta fonundan (GSS) sağladı. SGK'dan SUT ile gelen düzenli gelir adeta sübvansiyon bu hastanelere. Çökertilmiş kamudan hizmet alamayan (malzeme eksikliği vb) ve MHRS den randevu alamayarak sağlık hizmetine erişemeyenler zorunlu olarak, teşvik edilmiş müşteri/vatandaş topluluğu ise gönüllü olarak özele geliyor ve ÖSK'nın ana gelir kalemini oluşturuyor..
Özel'e SUT bedelinin iki katı legal ilave ücret, çok ötesi ise kayıt dışı olarak vatandaşın cepten ödediği kaynak. SGK denetim söz konusu değil aksine göz yumma var.
SUT; tabii ki çare değil. Ancak bütünlüklü olarak sistemin değişmesi ile devre dışı kalabilecek bir araç