Damgalama (stigma) üzerine...
Değerli okurlar ve yazarlar,
Damgalama (stigma), halk sağlığı alanında sağlıkla ilgili konulara erişimin önündeki engeller arasında olan ve mücadele edilmesi gereken bir durum olarak kabul edilir. Üstelik, damgalama eşitsizlik yaratan diğer durumlarla da etkileşim içinde olur, damgalama olduğunda mevcut durum daha da kötüleşir.
23.7.2022 tarihinde Uluslararası Sağlık Tüzüğü (2005) Acil Komitesi tarafından Maymun Çiçeği Hastalığı küresel bir acil durum olarak kabul edildi. Bu kabul, hastalığın mücadelesine farklı bir boyut kattı. Bu noktada, taraf ülkelerin hastalıkla mücadele için birlikte hareket etmeleri, eşgüdüm, vb. konuları daha da önem kazandı. Hastalığın fiziksel sağlık açısından mücadelesinin yanı sıra damgalamanın da içinde olduğu ruhsal ve sosyal bileşenleri ile de mücadelenin aynı hassasiyet ve sistematikle yapılması gereği bir kez daha öne çıktı. Yapılan açıklama metninde hastalıkla mücadelede damgalama ve yarattığı ayrımcılığın önlenmesinin gereğine de özel bir vurgu var...
Damgalama, öteden beri önemli bir mücadele alanı. Her farklı konuda yeniden düşünüyoruz, yeniden öğreniyoruz. COVID-19 damgalamayı bizlere hatırlatmıştı. Üzerinden çok da geçmeden Maymun Çiçeği Hastalığı konuyu gündemimize yeniden taşıdı, bir kez daha hatırlattı. Damgalama, sağlık ve hastalığı ilgilendiren konularda önemli bir belirleyen. Aynı zamanda bir "sonuç". Hiçbir şekilde olmamalı. Sağlık sistemi içinde hiçbir engel başvuran/hasta ile hekim/sağlık sistemi arasına girmemeli.
Maymun Çiçeği Hastalığı ile ilgili toplantıyı dinlerken "Nasıl bir sağlık sistemi?" sorusu ister istemez aklıma yeniden geldi. Yanıtım da tabii...
Sağlık, temel bir insan hakkı, dolayısıyla, bu hakkı almayı önleyen durumların hiçbir şekilde olmaması gerekli. Dolayısıyla, sağlık sistemi içinde damgalama da dahil hiçbir engelin başvuran/hasta ile hekim/sağlık sistemi arasına girmeyeceği bir sağlık sistemi için hep birlikte yeniden düşünmeye, güncellenmeye ve gündelik yaşama geçireceğimiz uygulamalara ihtiyacımız var...
Önemli not.
Damgalama konusu çok fazla disiplini yakından ilgilendiriyor. Eminim psikiyatrist meslektaşlarım ve ilgili diğer profesyoneller çok daha fazlasını söyleyeceklerdir, önereceklerdir.
Sağlıcakla
24.7.2022
Kaynaklar
- https://www.who.int/news/item/23-07-2022-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-(ihr)-emergency-committee-regarding-the-multi-country-outbreak-of-monkeypox
- https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/reducing-stigma.html
- https://www.who.int/publications/m/item/a-guide-to-preventing-and-addressing-social-stigma-associated-with-covid-19