Cumhuriyetin İkinci Yüzyılında Nasıl Bir Aşı Politikası İstiyoruz? (2)
Dünya'da Bağışıklama Hizmetleri Aksıyor:
Bağışıklama her yıl difteri, tetanos, boğmaca, enflüanza ve kızamık gibi hastalıklardan ölümü engelleyerek 3.5-5 milyon hayatı kurtarmakta. Günümüzde yirmiden fazla yaşamsal risk taşıyan hastalığa karşı koruyan aşılar var. Ancak aşılara erişimde ve temel çocukluk çağı aşılarının kapsayıcılığına ilişkin çok ciddi eşitsizlikler söz konusu.
Dünya Sağlık Örgütü günümüzde hedef grubun %19’una karşılık gelen 25 milyon bir yaşın altında çocuğa üç doz Difteri Boğmaca Tetanos (DBT) aşısının yapılmadığını ve bunun 2008 yılından bu yana saptanan en yüksek düzey olduğunu belirtmekte. Üç doz DBT aşısı olmuş bebek oranı 2015-2019 döneminde %86 iken, 2020’de %83’e, 2021’de % 81’e geriledi. 2021 yılında 18,2 milyon bebek DBT aşısının ilk dozunu bile olamadı, 6,8 milyon bebek ise kısmen aşılanmış durumda. Aşısız bebeklerin sayısı 2019 yılına kıyasla 5,9 milyon daha fazla. 2019-2021 döneminde Afrika, Güney Doğu Asya ve Doğu Akdeniz bölgelerinde hiç DBT aşısı olmamış ve eksik aşılı çocuk sayısı belirgin biçimde artış göstermiş.
Bir doz Kızamık aşısı olan bebeklerin oranı ise 2015-2019 döneminde %85 iken 2020’de % 84, 2021’de % 81’e gerilemiştir. Bu veriler 2008 yılından bu yana elde edilen en düşük verilerdir. BCG, Hib, Hepatit B, Polio aşıları için de benzer durum söz konusudur.
Türkiye'de ne yazık ki bağışıklama hizmetlerine ilişkin verilere ulaşamıyoruz!
COVID-19 pandemisi tüm dünyada rutin bağışıklama hizmetlerini olumsuz etkilemiştir. Bu durumun perde arkasında bir yandan sağlık hizmetlerinin pandeminin yükü altında başka iş yapamaz hale gelmesi, bir yandan “kapanma” uygulamalarının kurumları, insanları işlevsizleştirmesi ve en önemlisi neoliberal politikalarla erozyona uğramış, hasar görmüş sağlık sisteminin kamusal bir refleks verememesi, pandemiyi ve rutin sağlık hizmetlerini yönetemez hale gelmesidir.
Kaynak:
Audrey Rachlin, M. Carolina Danovaro-Holliday, Padraic Murphy, Samir V. Sodha, Aaron S. Wallace; Routine Vaccination Coverage Worldwide, 2021, 1396 MMWR / November 4, 2022 / Vol. 71 / No. 44