Çalışma Yaşamında Kalabilmek İçin Kamusal Bir Hak: Kreş

Sağlık Bakanlığı, hastanelerde 24 saat hizmet verecek kreşleri tekrar açacağını duyurdu. Çocukluğunda o kreşlere gitmiş bir kadın, bir hekim, bir sağlık emekçisi olarak, özellikle kadınların çalışma yaşamında kalabilmesi ve bakım yükünün paylaşılması açısından kamusal kreşlerin ne derece önemli olduğunun canlı tanığıyım.

Hastane kreşlerinin zaman içerisinde azalmasını ve kapanmasını, sağlık sistemindeki daha geniş dönüşümden bağımsız değerlendiremeyiz elbette.Son 25 yılda sağlık alanındaki ticarileşme, performans baskısı, artan iş yükü, ağırlaşan nöbetler ve güvencesizlikle birlikte çalışanı bütünsel olarak gören kurum kültürü de zayıfladı. Çalışanın hem emeğini hem yaşamını gözeten sosyal haklar ortadan kalktı.

Kreşlerin kapanması da bu dönüşümün önemli parçalarından biri. Çünkü çocuk bakımı bireysel bir mesele gibi görülmeye başlandığında, bunun yükü büyük ölçüde kadınların omuzlarına bırakılıyor. Özellikle nöbetli, vardiyalı ve yoğun çalışma düzeninin olduğu sağlık alanında bu durum, kadınların çalışma hayatında kalmasını doğrudan etkiliyor.

Kreş bir “kolaylık” ya da çalışanlara sunulan bir ayrıcalık değil. Çocuk hakkının, emek hakkının ve toplumsal cinsiyet eşitliğinin kesiştiği yerde duran kamusal bir hak.

Üstelik sağlık çalışanları açısından gündüz saatlerinde açık olan kreşler de çoğu zaman yeterli değil. Nöbet düzenine ve uzun çalışma saatlerine uygun güvenli, nitelikli, erişilebilir ve çocukların ihtiyaçlarını gözeten kreşler muhakkak yaygınlaşmalı.

Ben çocukluğumda bunun nasıl bir fark yarattığını deneyimlemiş biriyim. Bugün bir kadın, bir hekim ve bir sağlık emekçisi olarak aynı meseleyi çalışma hakkı, kadınların özgürlüğü ve kamusal sorumluluk açısından ele alıyor, hastane kreşlerinin yeniden gündeme gelmesini bu nedenle önemli buluyorum. Tabii kreşlerin yeniden açılmasının ötesinde, çalışanı ve çocuğu birlikte gören, bakım sorumluluğunu sadece ebeveynlerin ve özellikle kadınların üzerine bırakmayan kamusal bir anlayışın yeniden kurulması gerekiyor.