"Bağımsız" çalışan (self-employed) kimdir? Platform işçilerinin / moto-kuryelerin vb statüsü nedir?

Her ne kadar Platform işçileri ile ülke gündemine yerleşmiş olsa da, kendi adına çalışan (self-employed) büyük bir kitle var. Bu tür çalışma küresel çalışma ilişkileri düzeyinde de bir sorun alanı olarak tartışılıyor. Sorun, kişinin kendi adına bağımsız çalışması değil, çalışma ilişkisinin kuruluş biçimi ile ilgili. Özellikle moto-kuryelerde görmüş olduğumuz, asıl firmanın/işverenin dağıtım işini "bağımsız" çalışanın yaptığı; ama tüm çalışma koşul ve ilişkileri bağlamında emek süreci üzerinde ana firmanın söz sahibi olduğu bir ilişki var. Dolayısıyla bu çalışma ilişkisinde iki bağımsız taraf arasında ticari bir ilişki değil, işçi işveren, diğer bir ifade ile bir istihdam ilişkisi söz konusudur. 

Avrupa Komisyonu da bağımsız çalışanlara yönelik taslak bir direktif hazırladı ve tartışmaya açtı. Bu direktifte kendi adına bağımsız çalışmayı tarif ederken emek sürecine dair 5 temel unsurun varlığına dikkat çekiyor. Buna göre yapılan işle ilgili bu beş özelliğin en az ikisinin varlığı durumunda aradaki ilişkinin bağımsız / serbest çalışma ilişkisi değil, bir istihdam ilişkisi, açık bir ifade ile; işi yapan kişi ile yaptıran kişi arasında işçi-işveren ilişkisidir. Bunlar kısaca; ödeme (ücret) limitleri üzerinde belirleyici olmak; çalışanların görünümü (kıyafet vs.) üzerinde bağlayıcı tasarrufta bulunmak; performans ölçümü ve denetimi yapmak; çalışma saati vs. konularında kısıtlama getirmek ve etkin bir biçimde müşteri veya işveren kısıtlaması koyabilmek. Bu taslak Direktife göre gündemde olan moto-kuryeler olmak üzere GİG ekonomisi vb tipi çalışmaya konu işçiliği yapanlar işçidir. 


Yorumları görüntülemek için giriş yapmalısınız.